Morfologia w kontekście języka – krew czy nie?

books (1)Oj dawno nie pisałam fonetycznego wpisu! Takiego, który aż będzie ociekał piękną fonetyką, a dziś nadszedł ten cudowny dzień, w którym w końcu jestem całkowicie po sesji (wyniki ostatniego egzaminu otrzymałam wczoraj) i mogę pozwolić sobie na posiedzenie w książkach. Ostatnio miałam badanie krwi i przypomniało mi się, że morfologię można zobaczyć nie tylko u lekarza czy w laboratorium. Dzisiaj będzie o morfologii, która nie jest związana jedynie z badaniami krwi, ale także z językiem. Ba, postaram się nawet udowodnić, że w tym przypadku język i krew mają ze sobą powiązanie. Zaczynamy!

Morfologia (ang. ”morphology” /mɔːˈfɒl.ə.dʒi/) nie jest jedynie kojarzona z badaniem krwi. Wkracza ona także w język i jest niezwykle istotna! Morfologia zajmuje się formami, strukturami i budową słów. A konkretniej? W wielu językach słowa, które na pierwszy rzut oka wydają się nie być trudne, mają w sobie ogromną ilość elementów. Przykładem może być słowo „nitakupenda” wzięte z języka suahili Czytaj dalej

Oddychanie oraz udźwięcznienie – dźwięki dźwięczne i bezdźwięczne

Dzisiaj wpis będzie krótki, bo i oddychanie i różnica pomiędzy dźwiękami dźwięcznymi i bezdźwięcznymi nie należą do rzeczy trudnych. Wiemy już, że fonetyka to nauka o dźwiękach, a dźwięki produkujemy oddychając. Ba, te dźwięki mogą być dźwięczne lub bezdźwięczne, ale jak je rozróżnić? Łatwizna!

notes (2)

Na początku pod lupę weźmiemy oddychanie i jego rolę w tworzeniu mowy. Powietrze umożliwia nam tworzenie dźwięków, bo uaktywnia i działa na fałdy głosowe. Jednakże co dokładnie kryje się w tym powietrzu? Proces usuwania powietrza z płuc nazywany jest egresywnym strumieniem płucnym (”engressive pulmonic airstream”), a wszystkie dźwięki, które tworzymy powstają poprzez ruch powietrza – mniejszy lub większy. Egresywny strumień płucny jest najczęstszym ruchem powietrza występującym w wielu językach. W niektórych językach (w tym w naszym polskim!) Czytaj dalej

Język i kultura są w związku – wyrazy uwarunkowane kulturowo (cz. 1)

Dzisiaj zaczniemy całkowicie nową serię wpisów związaną z językiem i kulturą. W tych wpisach postaram się Wam pokazać, że język i kultura są ze sobą bardzo mocno związane, a ich związek ma ogromne znaczenie.jezyk i kultura 3

Wiele słów ma złożone i typowe znaczenie, które czasami połączone jest z historycznym i kulturowych doświadczeniem danej społeczności językowej – stąd właśnie biorą się słowa, które z kulturą są związane bardzo mocno. Czy język polski również posiada słowa uwarunkowane kulturowo? Oczywiście, że tak i to wiele. W języku polskim mamy Czytaj dalej

Język – skąd się wziął? Naturalnie i kropka! (cz. 2)

Dzisiaj pora na kontynuację serii o teoriach pochodzenia języka. W poprzednim wpisie przedstawiłam teorię wiążącą język z pierwiastkiem boskim, a dzisiaj skupimy się na czymś bardziej ziemskim i naturalnym. Teoria (a właściwie dwie teorie ściśle z nią związane), którą dzisiaj opiszę zajmuje się dźwiękami naturalnymi i zakłada, iż pierwsze prymitywne słowa mogły być związane z tym co pierwsi ludzie słyszeli dookoła siebie – a pamiętajmy, że słyszeli wiele! Czytaj dalej

Język – skąd się wziął? Mamy go od Boga! (cz. 1)

Z każdej strony bombardują nas litery, słowa, zdania. Rozglądając się dookoła siebie przyznasz mi rację. Ja na co dzień słowa mam na odblasku przypiętym do plecaka. Mam słowa zapisane i nagrane na płycie, którą ostatnio cały czas męczę. Słowami opisana i napisana jest moja ukochana książka. Ba, słowa mam nawet na skarbonce, do której chomikuję pieniążki (głównie pięciozłotówki). Słówko „smacznego” było napisane na karteczce dołączonej do kanapek. I na samym końcu.. W krzyżówce zamiast napisać słowo „miał”, napisałam „miau”, bo przecież koty, koty, koty i słowa, słowa, słowa.

Various stuff here-001

Podsumowując – codziennie piszemy, mówimy, czytamy, używamy ogromnej ilości liter oraz słów, składamy je w zdania, ale czy wiemy skąd się to wszystko wzięło? Jaki był początek języka? A może po prostu nasz język od zawsze wyglądał tak jak teraz? A może zawsze języków było 6-7 tysięcy? A może pewnego dnia ktoś stwierdził „A teraz powiem słowo!” i na tym koniec filozofii związanej z powstaniem mowy? Te i mnóstwo innych pytań męczą ludzkość od wielu lat, ale czy możemy na nie odpowiedzieć? Czytaj dalej